Symposium – 25 maart 2022

Het expertisecentrum Maatschappijleer/Maatschappijwetenschappen organiseert op vrijdag 25 maart 2022 een Symposium met als titel:

Redeneren over maatschappelijke problemen: ontwikkeling en implementatie van didactische aanpakken bij Maatschappijwetenschappen

Datum: 25 maart 2022
Locatie: Roeterseiland Complex
Aanmelden: vóór 18 maart 2022
Kosten: Gratis
Vragen: Stuur een email naar T.Klijnstra@uva.nl (Thomas Klijnstra – VD ML/MAW ILO)


De aanmelding voor dit symposium is inmiddels gesloten.

Het schoolvak maatschappijwetenschappen helpt leerlingen structuren en ontwikkelingen in de samenleving begrijpen, actuele maatschappelijke problemen (zoals groeiende ongelijkheid) analyseren en nadenken en discussiëren over mogelijke oplossingen. Maar welke vaardigheden komen daarbij kijken? En hoe kun je die complexe vaardigheden aan leerlingen aanleren?

Die twee vragen staan centraal in dit symposium. We presenteren de resultaten van een driejarig onderzoeksproject. In de opening zal projectleider Carla van Boxtel ingaan op de achtergronden en opzet van het project. Daarna presenteren we de resultaten, waaronder een progressiemodel om leerlingen en leraren zicht te geven op de beoogde redeneervaardigheden, die we ontwikkelden op basis van theorie, essays van leerlingen en feedback van docenten en vakdidactici.

Vervolgens gaan we in twee workshoprondes aan de slag met de educatieve curriculummaterialen die we in een ontwerponderzoek hebben ontwikkeld. In deze deelstudie ontwikkelden vier docenten voor vier redeneeractiviteiten (kritisch omgaan met cijfers in de actualiteit, causaal redeneren, onderzoeksvaardigheden en het leren en gebruiken van concepten) animatiefilmpjes en scaffolds, op basis van principes van expliciete instructie, het gebruik van authentieke leertaken en redeneerschema’s.

Tot slot krijgt u tijdens de postermarkt een inkijkje in de opbrengsten van de derde deelstudie. In die studie werden de educatieve materialen gebruikt in een professionaliseringsprogramma voor docenten. Docenten in het leergemeenschap ontwikkelden eigen lessen of opdrachten, door het aanpassen van de educatieve materialen aan de eigen context, of door het vertalen van de uitgangspunten naar nieuwe thema’s of taken. Onder het genot van een drankje kunt u daarna nog met de deelnemers doorpraten.

 

Onderzoeksteam:
Thomas Klijnstra
Gerard Ruijs
Gerhard Stoel
Carla van Boxtel

Programma:

13.30 – 14.00  Inloop
14.00 – 14.10  Opening: Redeneren bij maatschappijwetenschappen
14.10 – 14.45  Presentatie: Resultaten van het project

        • Inleiding
        • Maatschappijwetenschappelijk redeneren
        • Ontwerpprincipes 
        • Opbrengsten docenten en leerlingen

14.45 – 15.00  Pauze
15.00 – 15.40  Workshopronde 1: curriculummaterialen
15.50 – 16.30  Workshopronde 2: curriculummaterialen
16.40 – 17.00  Postermarkt: opbrengsten PLG
17.00 – 18.00  Borrel en postergesprekken

Prof. Dr. Carla van Boxtel (hoogleraar Vakdidactiek)

Carla van Boxtel zal het symposium openen en kort stilstaan bij de achtergronden van het project, de context van maatschappijwetenschappen en de praktijkvragen die in dit project centraal stonden. Zij presenteert een kort overzicht van de aanpak in drie studies en van de belangrijkste resultaten.

Thomas Klijnstra (vakdidacticus ML/MAW), Gerard Ruijs (vakdidacticus ML/MAW), en Gerhard Stoel (postdoc onderzoeker)

Gerard Ruijs zal in de inleiding, aan de hand van een concreet voorbeeld, ingaan op de vraag wat sociaalwetenschappelijk redeneren nu eigenlijk inhoudt en bespreken waarom het belangrijk is, dit redeneren voor leerlingen beter te expliciteren. Thomas Klijnstra en Gerard Ruijs bespreken vervolgens aan de hand van voorbeeldantwoorden van leerlingen, verschillende naïeve en meer genuanceerde redeneerwijzen en presenteren een progressiemodel waarin de redeneervaardigheden worden beschreven. Aan de hand van concreet curriculum materiaal die we voor maatschappijwetenschappen hebben ontwikkeld, bespreken ze belangrijke didactische uitgangspunten in het project. Tot slot zal Gerhard Stoel stilstaan bij de leeropbrengsten van docenten, maar ook van leerlingen.

Thomas Klijnstra (vakdidacticus ML/MAW, ILO/UvA)

Het leren analyseren van en redeneren over de actualiteit is uitdagend. Enerzijds heeft dat te maken met de werking van de media en de complexiteit van veel actuele gebeurtenissen. Anderzijds is het analyseren een complexe vaardigheid. In deze workshop staan de gereedschappen centraal die leerlingen kunnen inzetten om actualiteit te leren ontcijferen: denk bijvoorbeeld aan het leren onderscheiden van absolute en relatieve cijfers, het leren vergelijken en het leren concluderen met cijfers.

Gerard Ruijs (vakdidacticus ML/MAW, ILO/UvA)

Hoe leren leerlingen concepten op een hoger niveau? Aan de hand van de context van de corona pandemie wordt stapsgewijs het concept sociale ongelijkheid ontrafeld. Daarna wordt het begrip van dit concept met behulp van nieuwe contexten verdiept en verbonden met andere hoofdconcepten. In deze workshop demonstreren we deze zogenaamde ‘context-concept-context’-benadering, waarin het gebruik van illustraties en ondersteunende denkschema’s centraal staat.

Chiel Huijskes

In deze workshop leer je hoe leerlingen met behulp van het visualiseren van redeneren vaardiger kunnen worden in het redeneren. Het belangrijkste doel van het ontwikkelde materiaal is om leerlingen vaardigheden aan te leren waarmee ze redeneringen kunnen ontleden. Leerlingen moeten een redenering ‘voor zich kunnen zien’ (visualiseren). Wat is oorzaak en gevolg, welke factoren spelen een rol, en wat is die rol? Pas wanneer je een redenering hebt ontleed kun je kijken in hoeverre de veronderstelde verbanden ook daadwerkelijk aannemelijk zijn.

Slave Blasevic

Onderzoeksvaardigheden zijn belangrijk bij maatschappijwetenschappen.  In deze workshop leer je hoe leerlingen aan de slag kunnen gaan met statistische informatie waarmee zij landen met elkaar kunnen vergelijken. Hoe kun je het kernconcept sociale ongelijkheid concreet maken voor de leerlingen door hen zelf te laten nadenken over indicatoren hiervan en hen indicatoren tonen uit verschillende datasets?

Tijdens de postermarkt zullen zes docenten uit de leergemeenschap hun uitwerkingen kort pitchen. Hierna is er ruimte voor gesprek. En een borrel!